Chùa Bút Tháp

Video

 

Thành phố Bắc Ninh, tỉnh có diện tích nhỏ nhất trên dải đất chữ S của Việt Nam, thế nhưng lại có quá nhiều địa điểm du lịch đẹp nổi tiếng không thua kém gì các tỉnh có diện tích lớn khác.Ngoài ra, Bắc Ninh còn đặc biệt được biết đến với miền đất của Phật Giáo, với hàng trăm ngôi đền, chùa lớn nhỏ, chưa kể đến những di tích lịch sử, lăng mộ thờ các vị tưởng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Trong đó, nơi được là một trong những danh lam cổ tự đẹp nhất ở vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ đó là chùa Bút Tháp.

 

ĐÔI NÉT VỀ CHÙA BÚT THÁP

 

Chùa Bút Tháp (Ninh Phúc tự 寧福寺) nằm ở bên đê hữu ngạn sông Đuống, thôn Bút Tháp, xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Ngoài ra, nhân dân trong vùng còn gọi là chùa Nhạn Tháp, chùa Thấp. Tên cũ của chùa trước đây gồm có: Thiếu Lâm Tự, Hoàng Cung Tự, đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2013. Chùa Bút Tháp còn là nơi lưu giữ bốn nhóm bảo vật quốc gia tại chùa Bút Tháp gồm tượng Phật bà Quan âm nghìn mắt nghìn tay, ba pho tượng Tam Thế, tòa Cửu phẩm liên hoa, hương án đều được tạo tác từ thế kỷ XVII trên chất liệu gỗ.

 

LỊCH SỬ XÂY DỰNG CHÙA

 

Chùa Bút Tháp được xây dựng từ rất sớm, dưới thời Trần. Theo sách Địa chí Hà Bắc (1982) thì chùa có từ đời vua Trần Thánh Tông (1258-1278). Thiền sư Huyền Quang (đỗ Trạng nguyên năm 1297) đã trụ trì ở đây. Ông cho dựng ngọn tháp đá cao 9 tầng có trang trí hình hoa sen và đã cho tu sửa chùa và trụ trì tại đây. Chùa từng là nơi trụ trì của Thiền sư Chuyết Chuyết – tổ thứ 34 của Thiền phái Lâm Tế, một Thiền phái chịu ảnh hưởng nhiều của Phật phái Trúc Lâm thời Trần. Vào khoảng những năm 1642 – 1674, chùa được các quý tộc triều Lê cho dựng lại, với quy mô rất lớn, theo kiểu “trăm gian” và có mặt bằng kiến trúc kiểu “nội Công ngoại Quốc”. Ở các giai đoạn sau, chùa được tu sửa nhỏ nhiều lần vào các năm 1739, 1903, 1915, 1921 và gần đây vào năm 1992-1996 , nhưng về cơ bản, kiến trúc hiện nay chủ yếu của thế kỷ thứ XVII, gồm các hạng mục: tam quan, gác chuông, tiền đường, thiêu hương, thượng điện, Tích Thiện am, nhà trung, phủ thờ, hậu đường và hai dãy hành lang ở hai bên. Đây là ngôi chùa có kiến trúc quy mô hoàn chỉnh nhất còn lại ở Việt Nam

 

KIẾN TRÚC CỦA CHÙA

 

Chùa Bút Tháp tọa lạc trên khu đất cao, rộng, bằng phẳng, sát bờ Nam sông Đuống. Theo truyền tích của địa phương, chùa nằm trên thế đất tốt, tựa hình một bông sen lớn và có ý nghĩa về phong thuỷ. Các đơn nguyên kiến trúc của chùa dàn trải trên mặt bằng, gồm: tam quan, gác chuông, tiền đường, thiêu hương, thượng điện, Tích Thiện am, nhà trung, phủ thờ hậu đường nằm trên trục chính; hai dãy hành lang dài bao lấy các công trình kiến trúc chính, tạo thành một khuôn viên tương đối khép kín.

 

Bên trong nội tự, nằm giữa hai dãy hành lang (mỗi dãy gồm 26 gian) là 7 tòa nhà nối tiếp nhau từ ngoài vào, gồm: Tiền Đường, Thiêu Hương, Thượng điện, vắt nối giữa Thượng Điện và Tích Thiện Am là chiếc cầu đá bắc ngang hồ sen ( Cầu dài 4m gồm 3 nhịp uốn cong vồng. Mặt cầu lát đá xanh, hai bên cầu có 12 bức phù điêu đá chạm chim muông, hoa lá công phu, tinh xảo). Tòa Tích Thiện Am, như tên gọi có nghĩa là chứa điều lành. Trong Tích Thiện Am, có tòa cửu phẩm liên hoa – tháp bằng gỗ, 9 tầng, 8 mặt, 9 đài sen tượng trưng cho 9 cấp tu hành chính quả của Phật giáo. Rồi tiếp đến nhà Trung, phủ thờ và cuối cùng là hậu đường, tổng chiều dài hơn 100m. Phía sau nhà Hậu Đường là hàng tháp đá, trong đó có tháp đá Tôn Đức 5 tầng, cao 11m là nơi đặt xá lị thiền sư Minh Hạnh, vị tổ thứ hai của chùa. Bên trái chùa có nhà thờ vị tổ thứ nhất Chuyết Chuyết và ngôi tháp đá Báo Nghiêm tám mặt, 5 tầng cao 13m là nơi táng xá lị của thiền sư Chuyết Chuyết. Hai bên phía đầu ngoài, dọc theo toà Tiền đường là hai nhà bia. Kiến trúc chùa vẫn dùng khung gỗ chịu lực nhưng nền bệ lan can dùng đá rất phổ biến, trên có những hình động vật được khắc trông sinh động và độc đáo. Trang trí được thể hiện ở mọi nơi trên các chất liệu gỗ và đá, ở kiến trúc và ở các đồ thờ.

 

Đặc biệt trên lan can tòa Thượng Điện có 26 bức chạm khắc đá, trên lan can cầu đá nối với Tòa Thích Thiện Am có 12 bức và ở lan can quanh chân tháp Báo Nghiêm có 13 bức. Như vậy tổng cộng các bức chạm khắc đá ở chùa Bút Tháp là 51 với những đề tài khác nhau, nhưng đều thống nhất với nhau ở mặt chất liệu, phong cách và thống nhất về niên đại.

Chạm khắc Hương án tại chùa Bút Tháp

Hơn nữa chùa có tháp Báo Nghiêm thờ Hoà thượng Chuyết Chuyết.

Đỉnh tháp là ngọn bút trông giống như cây bút khổng lồ vươn thẳng tới trời cao thanh vắng. Tháp cao 13,05 mét, năm tầng với một phần đỉnh xây bằng đá xanh; ngoài tầng đáy rộng hơn với mái hiên nhô ra; bốn tầng trên gần giống nhau, mỗi cạnh rộng 2 m. Năm góc của 5 tầng có 5 quả chuông nhỏ. Lòng tháp có một khoang tròn đường kính 2,29 m. Ngoài kỹ thuật xây dựng đá, phần bệ tượng được bao quanh bằng hai vòng tường cấu tạo bằng cột và lan can. Riêng ở tầng dưới cùng của toà tháp này có mười ba bức chạm đá với lấy đề tài chủ yếu là các con thú. Tháp thể hiện tài ghép đá và nghệ thuật điêu khắc tuyệt vời của người thợ Việt Nam xưa.

 

 

 

 

 

 

Đặc biệt ,tòa Cửu phẩm liên hoa chùa Bút Tháp được công nhận là Bảo vật quốc gia . Tòa Cửu phẩm liên hoa cao khoảng 7 mét, với 12 mái cong, các hàng cột giữa cao to nâng các tầng trên, cùng với kiểu thức vì kèo chồng giường tạo nên sự vững chắc, thoáng đãng mà nhẹ nhàng. Tòa Cửu phẩm liên hoa cao chín tầng, với 32 bức chạm khắc tỉ mỉ và công phu về nghệ thuật và hàm ý đạo giáo, thể hiện ý nghĩa mỗi tầng là một cảnh giới siêu thoát. Tín chủ mỗi lần xoay tháp tụng niệm danh Phật thì vãng sinh tịnh độ, mà được siêu sinh lên thế giới cực lạc, thế giới Di lặc, cõi vô sinh vô tử siêu thoát Niết bàn.

Toà Cửu phẩm liên hoan chùa Bút Tháp

Chạm khắc trên toà Cửu phẩm liên hoa tại chùa Bút Tháp

Chạm khắc trên toà Cửu phẩm liên hoa tại chùa Bút Tháp

Nhìn chung, các hình chạm trên toà “cửu phẩm liên hoa” mang nội dung khuyến thiện trừ ác, giới thiệu hành trang các vị tổ truyền đăng và các đại sư với các cấp độ thăng hoa khác nhau trên con đường hành đạo. Cách chạm đục tinh xảo, ngẫu hứng, bố cục người và cảnh vật như bức hoạ hoàn hảo.

 

LỄ HỘI

 

Lễ hội chùa Bút Tháp được tổ chức vào ngày 23-24/3 âm lịch hàng năm với các hoạt động đậm nét văn hóa truyền thống, góp phần không nhỏ vào việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Lễ gồm hai phần :

Phần Lễ , diễn ra chủ yếu trong khu nội tự với các nghi lễ truyền thống như : Lễ cúng Phật , Lễ dâng hương , Lễ cúng đàn cầu phúc , Lễ cúng tổ,.. với sự tham gia của đông đảo người dân và du khách thập phương .

Sau phần Lễ đến phần Hội , với các hoạt động văn hoá , văn nghệ, thể thao : Cờ tướng , bóng bàn , thi thả chim bồ câu và biểu diễn nghệ thuật Chèo,… Các hoạt động này không chỉ thu hút nhân dân trong tỉnh , mà còn có sự tham gia , giao lưu của nhiều đoàn văn nghệ, thể thao ở các tỉnh khác như Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên ,…

 

Lễ hội chùa Bút Pháp được tổ chức quy mô

TỔNG KẾT

Đánh giá về giá trị của ngôi chùa, ông Nguyễn Văn Đáp, Trưởng phòng Quản lý di sản văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh khẳng định chùa Bút Tháp là ngôi chùa có giá trị to lớn, được ví như là bảo tàng cổ vật. Dù trải qua bao năm dài lịch sử, chùa Bút Tháp luôn được giữ gìn, bảo vệ, tôn tạo ngày càng đẹp hơn, xứng đáng là một di tích Phật giáo độc đáo nhất Việt Nam

 

{{ reviewsOverall }} / 5 Tài Khoản (0 Đánh giá)
Đánh giá0
Mời bạn bình luận Đánh giá
Order by:

Mời bạn bình luận

User Avatar User Avatar
Verified
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

This review has no replies yet.

Avatar
Show more
Show more
{{ pageNumber+1 }}
Đánh giá

Your browser does not support images upload. Please choose a modern one

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *